Στο https://ellak.gr/ θα βρείτε επίκαιρη ενημέρωση, ειδήσεις και προτάσεις από όλα τα blogs της ΕΕΛΛΑΚ για το ανοιχτό λογισμικό, τα ανοιχτά πρότυπα, τα ανοιχτά δεδομένα, το ανοιχτό περιεχόμενο, την ανοιχτή επιστήμη, την ανοιχτή διακυβέρνηση και την ανοιχτή τεχνητή νοημοσύνη. Ασχολείστε ή θέλετε να ασχοληθείτε με κάποιον από αυτούς τους τομείς και θα θέλατε να αναδειχθεί η δουλειά ή οι απόψεις σας; Στείλτε το άρθρο ή την πρότασή σας στο editors@eellak.gr και συμβάλετε ενεργά στα σχετικά blogs και στις ομάδες εργασίας της ΕΕΛΛΑΚ. Για να ανακαλύψετε όλες τις δράσεις και τις ομάδες της ΕΕΛΛΑΚ, επισκεφθείτε το https://ellak.gr/wiki/ και το https://mathe.ellak.gr/ και βρείτε πού και πώς μπορείτε να συμμετέχετε σήμερα

Ο Οργανισμός Ανοιχτών Τεχνολογιών(ΕΕΛΛΑΚ) καλεί τα μέλη της ακαδημαϊκής-ερευνητικής κοινότητας σε συνεργασία με φορείς του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα να προτείνουν επεκτάσεις έργων ανοιχτού κώδικα που χρησιμοποιούνται ευρέως στην Ελλάδα για να ενταχθούν στο Google Summer of Code 2026, συμπληρώνοντας αυτή τη φόρμα μέχρι τις 31/01/2026.

Η ομάδα διοργάνωσης του Πανελλήνιου συνεδρίου FOSSCOMM (Free and Open Source Software Communities Meeting) 2025 ευχαριστεί όλους τους συμμετέχοντες για την παρουσία τους και απευθύνει κάλεσμα προς ομάδες φοιτητών, οι οποίες σε συνεργασία με μέλη ακαδημαϊκής κοινότητας μπορούν να υποβάλλουν προτάσεις για την διοργάνωση του επόμενου συνεδρίου. Οι προτάσεις θα πρέπει να χωρίζονται σε 3 υπο-ενότητες, οι οποίες θα είναι οι παρακάτω.

Η εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες, την Τεχνολογία, τη Μηχανική και τα Μαθηματικά (STEM) εξελίσσεται συνεχώς, απαιτώντας καινοτόμες προσεγγίσεις, συνεργασία και ενεργή συμμετοχή της εκπαιδευτικής κοινότητας. Σε αυτό το πλαίσιο, το Scientix®, η ευρωπαϊκή κοινότητα για τη STEM εκπαίδευση, άνοιξε τον Ιανουάριο του 2026 νέα πρόσκληση για την ένταξη εκπαιδευτικών και εκπαιδευτών στο δυναμικό δίκτυο των Scientix Ambassadors.

Τη Δευτέρα 26 Ιανουαρίου 2026, στις 12:00, πραγματοποιήθηκε το workshop «Custom WordPress Plugin Development» στην Αίθουσα Τηλεκπαίδευσης της Βιβλιοθήκης ΕΜΠ (Πολυτεχνειούπολη Ζωγράφου). Το εργαστήριο διεξήχθη τόσο δια ζώσης όσο και online, δίνοντας τη δυνατότητα συμμετοχής σε ενδιαφερόμενους από όλη την Ελλάδα.

Ένας αναλυτικός οδηγός για δημιουργούς, χρήστες και επιχειρήσεις Το ανοιχτό λογισμικό (open source software) αποτελεί σήμερα τη ραχοκοκαλιά της σύγχρονης τεχνολογίας. Από λειτουργικά συστήματα και cloud υποδομές έως εργαλεία DevOps και τεχνητής νοημοσύνης, η συντριπτική πλειονότητα των τεχνολογιών βασίζεται σε έργα ανοιχτού κώδικα. Στον πυρήνα αυτής της πραγματικότητας βρίσκονται οι άδειες ανοιχτού λογισμικού.

Μια αόρατη δύναμη διαμορφώνει τον κόσμο σου. Αποφασίζει ποιες ειδήσεις θα διαβάσεις, ποια μουσική θα σου προτείνει, ποιες αγγελίες εργασίας θα δεις και, σε ορισμένες περιπτώσεις, αν δικαιούσαι ένα δάνειο. Αυτή η δύναμη είναι η μηχανική μάθηση: λογισμικό που δεν ακολουθεί απλώς εντολές, αλλά «μαθαίνει» και λαμβάνει αυτόνομες αποφάσεις. Πρόκειται για τον πιο ισχυρό – και ταυτόχρονα τον πιο αδιαφανή – μηχανισμό που έχει δημιουργήσει ποτέ ο άνθρωπος.

Το 2025 αποτέλεσε σημείο καμπής για το Linux Foundation Europe, καθώς οι ανοιχτές τεχνολογίες βρέθηκαν στο επίκεντρο ρυθμιστικών, γεωπολιτικών και βιομηχανικών εξελίξεων στην Ευρώπη. Το ανοιχτό λογισμικό αναδείχθηκε όχι απλώς ως τεχνική επιλογή, αλλά ως κοινό θεμέλιο ψηφιακής υποδομής που διαπερνά κρίσιμους τομείς: ενέργεια, τηλεπικοινωνίες, χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, υλικό και τεχνητή νοημοσύνη.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή άνοιξε πρόσφατα μια κρίσιμη “Call for Evidence” για τη διαμόρφωση της επερχόμενης Στρατηγικής για τα Ευρωπαϊκά Ανοιχτά Ψηφιακά Οικοσυστήματα. Πρόκειται για μια θεσμική διαδικασία με ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς φιλοδοξεί να καθορίσει τον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση θα προσεγγίσει στρατηγικά το ανοιχτό λογισμικό, τα ανοιχτά ψηφιακά κοινά και, συνολικά, τις ανοιχτές τεχνολογίες ως πυλώνα ψηφιακής κυριαρχίας, ασφάλειας και ανταγωνιστικότητας.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προετοιμάζει μια νέα στρατηγική με στόχο την ενίσχυση της εμπορικής αξιοποίησης ευρωπαϊκού λογισμικού ανοιχτού κώδικα (open source), επιδιώκοντας να μειώσει την εξάρτηση της Ευρώπης από αμερικανικούς τεχνολογικούς κολοσσούς και να ενισχύσει την ψηφιακή της κυριαρχία .

Η μετάφραση αποτελεί θεμελιώδη υποδομή για την πρόσβαση στη γνώση, την εκπαίδευση χωρίς αποκλεισμούς και τη διασυνοριακή συνεργασία. Στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, τα νευρωνικά μοντέλα μετάφρασης δεν είναι απλώς εργαλεία παραγωγικότητας, αλλά κρίσιμα δομικά στοιχεία των ψηφιακών οικοσυστημάτων μάθησης, των ανοιχτών εκπαιδευτικών πόρων και της επιστημονικής επικοινωνίας. Σε αυτό το πλαίσιο, η πρόσφατη ανακοίνωση του TranslateGemma αναδεικνύει τόσο τις δυνατότητες όσο και τα όρια της σημερινής προσέγγισης στα «ανοιχτά» μοντέλα μετάφρασης.

Μια νέα έρευνα της οργάνωσης Bits of Freedom αποκαλύπτει ότι το Snapchat χρησιμοποιεί παραπλανητικές ειδοποιήσεις με στόχο να προσελκύει και να διατηρεί την προσοχή των χρηστών. Σύμφωνα με τα ευρήματα, αυτή η πρακτική ενδέχεται να παραβιάζει τον Κανονισμό Ψηφιακών Υπηρεσιών (Digital Services Act – DSA) της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος απαγορεύει τον παραπλανητικό και χειριστικό σχεδιασμό σε μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες.

Η ραγδαία ανάπτυξη των ψηφιακών τεχνολογιών έχει οδηγήσει σε αυξημένη συλλογή και επεξεργασία δεδομένων, καθιστώντας την ιδιωτικότητα ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα της σύγχρονης κοινωνίας. Σε αυτό το πλαίσιο, το λογισμικό ανοιχτού κώδικα (open-source software) προσφέρει μια εναλλακτική προσέγγιση στη διαχείριση των δεδομένων, βασισμένη στη διαφάνεια, τη συνεργασία και τη συλλογική ευθύνη.

Το ανοιχτό λογισμικό (open source software) καθιερώνεται ολοένα και περισσότερο ως βασικός πυλώνας της ευρωπαϊκής ψηφιακής πολιτικής, σύμφωνα με νέα ανάλυση που δημοσίευσε η ομάδα του Open Source Observatory (OSOR). Η μελέτη εξετάζει τα ευρήματα από 23 εθνικές εκθέσεις για το ανοιχτό λογισμικό, αποτυπώνοντας την πρόοδο, τις τάσεις και τα θεσμικά πλαίσια που διαμορφώνονται στις ευρωπαϊκές δημόσιες διοικήσεις.

Ένα βασικό συμπέρασμα των δημοσιογραφικών αναλύσεων είναι ότι η εξάρτηση της Ευρώπης από τις αμερικανικές Big Tech δεν θεωρείται πλέον απλώς τεχνολογικό ζήτημα, αλλά σοβαρός πολιτικός και οικονομικός κίνδυνος. Το NRC περιγράφει την Ευρώπη ως μια «ψηφιακή αποικία», ενώ το Handelsblatt δείχνει πώς η ανησυχία αυτή έχει φτάσει πλέον στα διοικητικά συμβούλια εταιρειών και στα υπουργεία, επιταχυνόμενη από τις γεωπολιτικές εξελίξεις στις ΗΠΑ. Το The Register μιλά ξεκάθαρα για μια Ευρώπη που «αρχίζει να σοβαρεύεται».

Όταν τα κράτη αξιοποιούν στρατηγικά την αγοραστική τους δύναμη για να δημιουργήσουν σταθερή ζήτηση για ανοικτές τεχνολογίες, μπορούν ταυτόχρονα να ενισχύσουν την εγχώρια ψηφιακή οικονομία, να βελτιώσουν τα αποτελέσματα των προμηθειών και να μειώσουν τη στρατηγική εξάρτηση από λίγους προμηθευτές.

Η υιοθέτηση υπηρεσιών cloud ανοιχτού κώδικα κερδίζει σημαντικό έδαφος στην Ελβετία, μετά από μια καθοριστική οδηγία της Privatim, της Διάσκεψης των Ελβετών Επιτρόπων Προστασίας Δεδομένων. Η νέα αυτή κατευθυντήρια γραμμή σηματοδοτεί μια ουσιαστική αλλαγή στη διαχείριση ευαίσθητων δεδομένων από τις δημόσιες αρχές και ενισχύει τη μετάβαση σε ευρωπαϊκές και τοπικά φιλοξενούμενες ψηφιακές υποδομές.

Η συζήτηση για τον ψηφιακό μετασχηματισμό της εκπαίδευσης έχει ωριμάσει. Δεν αφορά πλέον απλώς την εισαγωγή ψηφιακών εργαλείων στις σχολικές αίθουσες, αλλά τη συνολική αναδιαμόρφωση του παιδαγωγικού παραδείγματος. Στο επίκεντρο αυτής της αλλαγής βρίσκεται η ευημερία στην ψηφιακή εκπαίδευση, ως συνδυασμός σωματικής, γνωστικής, κοινωνικής και ψυχοσυναισθηματικής ισορροπίας για μαθητές, εκπαιδευτικούς και σχολικές κοινότητες. Το ερώτημα δεν είναι αν θα χρησιμοποιήσουμε ψηφιακές τεχνολογίες, αλλά πώς και με ποιες αξίες.

Η πρόοδος των ανοιχτών δεδομένων στην Ευρώπη αποκτά πλέον μια νέα, πιο προσβάσιμη και διαδραστική διάσταση μέσα από τον ανανεωμένο χώρο Open Data Maturity. Πρόκειται για ένα σύγχρονο ψηφιακό εργαλείο που απευθύνεται σε φορείς χάραξης πολιτικής, επαγγελματίες δεδομένων, ερευνητές αλλά και πολίτες, προσφέροντας μια συνολική εικόνα της πορείας των ευρωπαϊκών χωρών στον τομέα των ανοιχτών δεδομένων.

Τα πνευματικά δικαιώματα συχνά παρουσιάζονται ως το βασικό εργαλείο προστασίας των δημιουργών απέναντι στις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες. Στην πράξη, όμως, η ολοένα και πιο αυστηρή νομοθεσία περί copyright δεν ενισχύει τους ανεξάρτητους καλλιτέχνες και καινοτόμους. Αντίθετα, συγκεντρώνει ακόμη περισσότερη δύναμη στα χέρια λίγων, ισχυρών εταιρικών «πυλώνων», περιορίζοντας τον ανταγωνισμό και τις επιλογές όλων μας.

Τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (Large Language Models – LLMs) έχουν αναδειχθεί σε κεντρικό τεχνολογικό πυλώνα της σύγχρονης Τεχνητής Νοημοσύνης. Η ικανότητά τους να παράγουν φυσική γλώσσα, να συνοψίζουν, να μεταφράζουν και να υποστηρίζουν προγραμματιστικές ή αναλυτικές εργασίες έχει δημιουργήσει την εντύπωση μιας σχεδόν καθολικής νοημοσύνης. Ωστόσο, η ερευνητική βιβλιογραφία της περιόδου 2024–2025 καταδεικνύει με σαφήνεια ότι, παρά την εντυπωσιακή κλίμακα και τις βελτιώσεις από τεχνικές όπως το instruction tuning και το RLHF, τα LLMs εξακολουθούν να παρουσιάζουν θεμελιώδη όρια. Τα όρια αυτά δεν είναι απλώς ζητήματα «βελτιστοποίησης», αλλά σχετίζονται με τον ίδιο τον τρόπο που τα μοντέλα μαθαίνουν και λειτουργούν.

Ο ψηφιακός μετασχηματισμός αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη διοικητική πρόκληση για τις κυβερνήσεις παγκοσμίως. Από τα συστήματα υγείας και την κοινωνική πρόνοια έως τις ψηφιακές πλατφόρμες για τον εμβολιασμό και τις δημόσιες υπηρεσίες, η ανάγκη για αποτελεσματικές προμήθειες τεχνολογιών πληροφορικής (ΤΠΕ) είναι κρίσιμη. Παρ’ όλα αυτά, οι δημόσιες προμήθειες τεχνολογίας συχνά χαρακτηρίζονται από έλλειψη διαφάνειας, χαμηλό ανταγωνισμό, καθυστερήσεις, υψηλό κόστος και αυξημένα ποσοστά αποτυχίας.

Στις, 15 Ιανουαρίου 2026, η Βικιπαίδεια γιόρτασε την 25η επέτειό της. Πριν από ένα τέταρτο του αιώνα, το 2001, οι Jimmy Wales και Larry Sanger ξεκίνησαν ένα πρωτοποριακό εγχείρημα που θα άλλαζε για πάντα τον τρόπο με τον οποίο η ανθρωπότητα προσεγγίζει και μοιράζεται τη γνώση. Αυτό που ξεκίνησε ως ένα φιλόδοξο όραμα – μια ελεύθερη διαδικτυακή εγκυκλοπαίδεια που θα μπορούσαν να συνεισφέρουν όλοι – εξελίχθηκε στη σπονδυλική στήλη της γνώσης στο διαδίκτυο.

Το 2026 βρίσκει τον κόσμο της γνώσης, της δημιουργίας και της πληροφορίας σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, οι αλλαγές στα ψηφιακά οικοσυστήματα και η αυξανόμενη εμπορευματοποίηση της πληροφορίας έχουν μεταβάλει ριζικά τις συνθήκες μέσα στις οποίες μοιραζόμαστε, παράγουμε και προσπελαύνουμε τη γνώση. Σε αυτό το περιβάλλον, ο ρόλος των ψηφιακών κοινών (commons) και οργανισμών όπως τα Creative Commons καθίσταται πιο σημαντικός από ποτέ.